In het echt komt ze net zo sympathiek over als op tv: Agnes van de Ven, de jonge boerin die in 2008 in het Nederlandse succesprogramma ‘Boer zoekt vrouw’ helaas (nog) zonder blijvend succes op zoek ging naar een man. Een dik jaar later vertelt ze aan haar keukentafel, uitkijkend over een zonovergoten, winters weiland, over de reis naar Zuid-Amerika die ze in januari maakte voor de bisschoppelijke Nederlandse Vastenaktie: boerin bezoekt en helpt boer in Brazilië.

De tv-serie, die ook in Vlaanderen een hit werd, scoorde in Nederland zulke hoge kijkcijfers  dat Agnes en de andere deelnemers uitgroeiden tot bekende Nederlanders. Agnes haalt daar met typerende nuchterheid haar schouders over op. ‘Het hoort er een beetje bij en ik verwacht dat het op termijn ook wel weer over zal gaan. We zijn tenslotte geen echte sterren, maar nog gewoon dezelfde mensen die we voor het programma waren.’
Ze is blij met de kans die ze kreeg als gevolg van haar bekendheid om voor de Vastenaktie naar Brazilië af te reizen. Een week lang bezocht ze daar collega-boeren en verwante organisaties om te praten over de problematiek waar kleine Braziliaanse boeren mee te kampen hebben. ‘In het noorden van Brazilië speelt het probleem van grondonteigening. Boeren die een klein stuk grond bewerken, hebben vaak niet laten registreren dat die grond van hen is. Vervolgens komt er een rijke grootgrondbezitter die de grond op zijn naam laat zetten. De kleine boer die daar al jaren geboerd heeft, delft het onderspit en moet vertrekken, meestal naar een sloppenwijk bij een stad.’

Tegen deze onrechtvaardige praktijk komt de Nederlandse Vastenaktie samen met lokale organisaties in actie. Doel is de boeren bewust maken van de noodzaak de grond op hun naam te laten zetten, maar ook hen bewust te maken van en te helpen strijden voor hun rechten. Daarnaast wordt gelobbyd bij de overheid, die helaas al te vaak de kant van het geld, dus de grootgrondbezitter, kiest.

Overleven
Agnes: ‘Door mijn reis met een medewerker van de Vastenaktie en een paar journalisten wil ik in Nederland aandacht vragen voor deze zaak. Door de Vastenaktie te steunen, ga je achter de organisaties staan die opkomen voor het recht van de kleine Braziliaanse boeren.’ En dat is voor de boeren waar het om gaat soms een zaak van leven of dood. Agnes is onder de indruk van de omstandigheden waaronder de mensen leven en al te vaak overleven. ‘De grond waarop ze werken is niet als hier egaal en toegankelijk. Het gaat om gekapte stukken oerwoud, waar de boomstronken vaak nog in staan. Hier gebeurt alles met machines, maar daar niet. De kleine boertjes verbouwen allerlei gewassen, terwijl de grootgrondbezitters de grond willen om soja te telen. Dat gebeurt al op grote schaal in het zuiden, maar nu willen ze de sojaproductie dus uitbreiden naar het noorden.’
Voor een evenwichtig beeld hebben Agnes en haar reisgenoten ook gesproken met een grootgrondbezitter. ‘Dit was de buurman van de boerin waar we twee dagen te gast waren, Dona Raimunda. Dona is één van de boeren voor wie de lokale ontwikkelingsorganisatie Commissäo Pastoral da Terra (CPT), partnerorganisatie van Vastenaktie in Brazilië, zich inzet. Haar rijke buurman beweerde dat niet hij, maar de kleine boeren het probleem waren. Zij pikten volgens hem steeds weer grond in die aan hem toebehoorde.’
 

Geloof
Samen met Dona bezocht Agnes, die net als de meeste Brazilianen ook katholiek is, op zondag de Mis. ‘Ik vond het bijzonder om te zien hoe de mensen echt kracht putten uit hun geloof en hoe ze zich lieten bemoedigen door de viering. We hebben ook iemand gesproken die veel kwijt was geraakt, maar toch zei ‘met kracht van God kan ik alles.’’ Ook zijn er priesters die nadrukkelijk en vaak met gevaar voor eigen leven aan de kant van de armen staan. ‘We spraken een pater die een radiostation had opgezet om de problemen beter aan de kaak te kunnen stellen. Hij weet dat hij daarmee zijn eigen leven riskeert en dat geldt ook voor Dona in de strijd die zij voert. Ze weten dat de grootgrondbezitters niet aarzelen om soms grof geweld te gebruiken. Toch hebben ze dat er allemaal voor over.’

Verschil
De verschillen tussen Nederland en Brazilië zijn groot, maar voor Agnes niet onoverkomelijk. ‘Als boeren onder elkaar heb je toch een klik. Je weet waar je het over hebt als je met de mensen praat.’ Ze waardeert na haar ervaringen en gesprekken met Braziliaanse collega’s de situatie in Nederland weer des te meer. ‘Hier is alles goed geregeld. Als het op papier staat, is de grond ook echt van jou. Daar hebben de mensen alleen hun stem en het getuigenis van anderen als ze hun recht willen halen. Hier heb je altijd wel een instantie waar je kan aankloppen als er iets mis gaat. Daar wordt de overheid gemanipuleerd door de grootgrondbezitters. Geld is macht. Ook de grote tegenstelling tussen rijk en arm viel me op. Je bent of rijk, of arm, er tussenin zie je niet.’
Wat Agnes verder raakte, was dat er voor de boer die zijn grond eenmaal kwijt is, feitelijk geen weg terug is. ‘We zijn ook in de sloppenwijken geweest om met boeren daar te praten. Ze hebben hun grond voor veel te weinig geld verkocht en ze schamen zich voor hun huidige situatie. Terug kan niet, want de nieuwe eigenaar verkoopt de grond veel te duur.’ De Nederlandse boerin heeft al met al veel gezien en gehoord dat diepe indruk maakte. ‘Ik vind dit een mooi project van de Vastenaktie, die ik als katholiek al van huis uit ken. Het past ook bij mij als boerin en daarom ben ik graag meegegaan en wil ik hier aandacht voor vragen bij het Nederlandse publiek met de actie ‘boerin zoekt hulp.nl.’ Wilt u geven voor deze Vastenaktie, zie bijgaande flyer bij Inspiratie Magazine.

In de vastentijd vertelt Agnes onder meer in KRO-radioprogramma’s over haar ervaringen. Ook worden er in verschillende regionale kranten artikelen over gepubliceerd.

Tranen
Agnes: ‘Wat vaak gebeurt, is dat boeren hun grond voor weinig geld verkopen. Ze trekken dan naar de stad in de hoop op een beter leven. Daar komen ze terecht in een sloppenwijk, vanwaar er geen weg terug is. Als ze hun grond terug willen kopen, moeten ze soms het tienvoudige betalen. Met een vrouw, die naar de stad was vertrokken in de hoop daar genezing voor een huidziekte te vinden, zijn we terug gegaan naar haar stukje land. Ze wilde het wel terugkopen, maar had het geld niet. Haar grond terug zien was heel emotioneel voor haar. Toen ik haar daar zag rondlopen, ruikend en kijkend, kreeg ik zelf ook tranen in mijn ogen. Toch zei ze dat voor haar de mooie herinneringen aan haar leven als boerin overheersten.’

Melk in liters
De boeren in Brazilië wilden van Agnes ook graag horen hoe het bij haar op de boerderij in Nederland toe gaat: ‘Ze vroegen hoeveel melk mijn koeien geven. Dat is 26 tot 28 liter. Ze vroegen ‘Per week?’, en toen ik zei ‘per dag’ konden ze dit haast niet geloven. Hun koeien geven twee tot drie liter melk per dag.’ Volgens Agnes heeft dit vooral te maken met het verschil in voer. ‘Bij mij komt een keer in de zoveel tijd een voerspecialist langs. Die controleert precies of de koeien voldoende vitaminen, mineralen enzovoort binnenkrijgen. Onze koeien hebben het wat dat betreft volgens mij nog beter dan de mensen daar, laat staan hun dieren. De Brazilianen vonden het wel bijzonder dat wij dat in Nederland voor onze beesten overhebben.’

Door: Anna Kruse, Inspiratiemagazine