"Vasten vraagt een inspanning, zo is mij geleerd.”
De Vastenaktie van Mieke Dik: De Pelgrimstocht lopen
De Pelgrimstocht lopen, dat is de Vastenaktie van Mieke Dik-Scheepens. Vorig jaar deed ze dat ook al. De vrijwilligster van de Petrus-parochie in Uden liep in de omgeving van Vaals, vier dagen lang, zo'n twintig kilometer per dag. "Dat is goed te doen hoor, en we hebben onderweg ook de nodige stops. Plekken waar we stil kunnen staan, letterlijk en figuurlijk. Die inspirerend zijn, waar iets bij te vertellen valt." Maar vasten vraagt een inspanning, zo is ook haar geleerd. En die moet ook voor de Pelgrimstocht geleverd worden. Het echte werk doet ze nog voor ze de wandelschoenen aantrekt. "Mijn Vastenaktie is de inspanning om het sponsorgeld bij elkaar te brengen. Te vertellen over de Vastenaktie, mensen te benaderen en mijn verhaal te doen over de sloppenwijkbewoners in Addis Abeba in Ethiopië." Van 29 maart tot en met 1 april loopt Mieke de Pelgrimstocht.
Pelgrimstocht
Niet dat het een normaal mens de krachten te boven gaat hoor, dat werven van sponsors, zo is de ervaring van Mieke Dik. "Het idee is dat je als deelnemer 750 euro bij elkaar brengt. Ik dacht: dat ga ik nooit redden. Het was mijn man die zei: dat lukt je best! Zo ben ik vorig jaar begonnen, en ik had het bedrag inderdaad zo bij elkaar. Uiteindelijk zamelde ik 1750 euro in."
Ze benaderde familie en buren en ook de mensen in de parochie. Misschien dat ze dit jaar ook een foldertje maakt om te vertellen over haar initiatief. Overigens wandelen deze Pelgrimstocht nog twee dames uit de parochie mee. "Misschien kunnen we met zijn drieën de publiciteit verzorgen."
Dat is toch wel andere koek dan 'vroeger', toen in huize Dik in de vastentijd het beleg van het brood verdween en de kinderen spaarden voor het vastenzakje. Alhoewel: 'Even wat minder. Voor de ander', de slogan van de Vastenaktie dit jaar, slaat niet alleen op minder snoepen, maar net zo goed op even wat minder gemak. Het is eigenlijk net als het snoeptrommeltje vroeger. En dat waren belangrijke ervaringen, want daar is volgens Mieke Dik haar begaanheid ontstaan en gegroeid. "Als kind al maakte in me zorgen om de Derde Wereld en stelde ik me vragen over gerechtigheid, bijvoorbeeld in de verdeling van middelen over de wereld."
Zo'n rare gedachte was het dus niet om haar te vragen voor het werk van de Missie Ontwikkeling en Vredes-groep (MOV), van toen nog de Pius X-parochie in Uden. "Het was 1992. Toevalligerwijs liep ik in die tijd in Den Bosch langs het gebouw van het Diocesaan Pastoraal Centrum (DPC) en bedacht: ik loop eens binnen. Ik werd daar binnengelaten door Cor van den Brand, een voormalig missionaris in Afrika. Hij begon te vertellen - en is daar lang mee doorgegaan. Het was in het jaar dat herinnerd werd dat Columbus 500 jaar eerder Amerika had ontdekt, de Vastenaktie ging voor Ecuador. Van den Brand vertelde zo bezield, zo bevlogen dat het vlammetje dat brandde voor inzet voor de wereld van het zuiden, daar is ontbrand."
Mieke Dik zegt veel het het DPC 'gehad te hebben'. "Ze hebben ons als MOV-groep begeleid, bijvoorbeeld door middel van cursussen en het beschikbaar stellen van allerlei materiaal. Ik heb van die mensen veel geleerd en ben door hen ook een beetje gevormd. Luisteren, denken, doen, dat was hun motto."
"Ze willen geen aalmoes, maar respect."
Aalmoes
Dat betekende een vliegende start voor Mieke Dik in de MOV-groep. Die organiseerde in de parochie de Vastenaktie, maar ook acties voor andere goede doelen. "Het waren zeker niet alleen collectes: voor al die acties deden we iets bijzonders. We spraken er over in de liturgieviering bijvoorbeeld."
Een ander belangrijk moment deed zich kort daarop voor. In het kader van de Vastenaktie waren drie indianen uit Ecuador in Nederland op bezoek; een delegatie van de Pius X-MOV besloot naar een avond te gaan die werd georganiseerd om het verhaal van de indianen bekend te maken. "We bedachten dat het leuk was voor die mensen een presentje mee te nemen. Maar we maakten de domme fout dat we dachten dat geld het beste was om te geven."
Het werd een mooie avond. "De twee vrouwen en een man - klein van stuk, heel mooi aangekleed - hebben veel verteld over hun leven. Maar gaande de avond werd het duidelijk dat zij helemaal niet uit waren op geld. Zij wilden vooral een luisterend oor, respect voor hun zaak en hun strijd. Voor hun cultuur en manier van leven, die wordt weggedrongen door het grootgrondbezit en de mijnbouwbedrijven. Ze verloren zo hun manier van leven. We zijn uiteindelijk die avond met het geld in onze zakken weer naar huis gegaan."
Deze 'grote schok' (we willen geen aalmoes, we willen respect) is Mieke Dik (69) sindsdien bijgebleven en heeft haar inzet bepaald. "Ik probeer sindsdien uit te dragen dat ontwikkelingswerk geen kwestie is van geld overmaken, maar van het waarderen van alle mensen. Goed luisteren naar hun verhaal is net zo belangrijk als ondersteuning bieden."
Zoals naar de bananenboeren die ze enkele jaren later hoorde spreken. "Een vergelijkbaar verhaal. Ook zij zaten niet op ons geld te wachten, maar zeiden wel: koop alsjeblieft Oké-bananen. Leveranciers van de grote bananenhandels worden uitgebuit."
Sindsdien zet Dik zich in voor Fair Trade-handel. "Ik zorg er bij gelegenheid voor anderen hier op te wijzen en probeer zelf ook op te letten dat ik verantwoorde producten koop. Gelukkig zijn die tegenwoordig gewoon in de supermarkt te koop."
"Ontwikkelingssamenwerking is niet meer zo vanzelfsprekend in de kerk."
Ontwikkelingsproblematiek
Bewustwording werd zo een sleutelbegrip in de inzet van Mieke Dik. "Het is belangrijk om het verhaal achter armoede of een andere levenservaring te kunnen vertellen." Juist daarom valt het haar tegen dat het 'niet meer zo vanzelfsprekend is' om in kerkelijk verband aandacht te besteden aan ontwikkelingsproblematiek en de ervaringen van mensen in het Zuiden. "Vroeger maakten we als PMC een hele liturgie. We kozen als het nodig was een eerste lezing waarmee we het project probeerden te vertalen naar de mensen in de kerk." Toen was er meer ruimte. "We zorgden met de Vastenaktie voor een echte rode draad door de vieringen, in de hele vastentijd. Dat ging tot en met de tekeningen op de misboekjes aan toe. Nu vertellen we in de vastentijd nog één keer tijdens de liturgie over ons project. Meestal in het openingswoord, en met een voorbede, alles mag niet te lang zijn." Andere mogelijkheden zijn daar voor in de plaats gekomen. "We publiceren in het parochieblad een artikel, organiseren een solidariteitsmaaltijd (met zo'n tachtig mensen). Toch krijg ik soms het gevoel dat we er maar een beetje bij hangen. Daar kan ik verdrietig van worden."
"We moeten ook opzij kijken, naar de kansarme mensen om ons heen."
Mysterie
Die zorg neemt niet weg dat bij Mieke Dik de ontroering over het leven, de schepping, haar inzet bepaalt. "Het leven is een mysterie dat van God komt. Daarbij past verwondering, eerbied. Daarom moeten we ons inspannen om een rechtvaardige wereld dichterbij te brengen. We kunnen wel steeds omhoog kijken, maar we moeten ook opzij kijken, naar de kansarme mensen om ons heen. Jezus zelf deed niet anders dan opkomen voor de zwakken. Ik wil hem navolgen in mijn zorg voor de schepping, de natuur en de mensen. Dat is echt de grond van mijn bestaan." De basis van de Vastenaktie is niet anders.
De Pelgrimstocht vindt plaats van 29 maart tot en met 1 april in Zuid-Limburg. Ook meedoen?
Bel Marjon Minaard of Mark Kokos 070-31 36 289.